Phát triển khu công nghiệp theo hướng xanh đặt yêu cầu cụ thể lên vận hành hằng ngày: dùng điện và nước đúng nhu cầu, kiểm soát tác động môi trường, và chứng minh được một biện pháp cải thiện có kết quả hay không. Mục tiêu này cần dữ liệu theo khu vực và theo thời gian, không chỉ một con số tổng hợp cuối kỳ.
Tại Việt Nam, một số bước chuyển đã được ghi nhận ở dự án cụ thể. Trong bài viết về doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệp chuyển đổi xanh, Bộ Công Thương đề cập việc Khu công nghiệp Bảo Minh nâng cấp chiếu sáng bằng đèn LED và áp dụng quản lý năng lượng thông minh. Đây là ví dụ về một hạng mục hạ tầng được cải tạo có chủ đích, không phải mô tả chung cho mọi khu.
Nguồn: Bộ Công Thương · Chuyển đổi xanh tại doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệpMuốn lựa chọn và đánh giá những biện pháp tương tự, đơn vị vận hành cần nắm hiện trạng sử dụng điện, nước và hoạt động của hạ tầng môi trường trước khi quyết định đầu tư.
Ba câu hỏi vận hành đứng sau một mục tiêu xanh
Câu thứ nhất là hiện trạng: điện, nước và các thông số môi trường đang ở mức nào, tại đâu, và trong khoảng thời gian nào. Không có lớp thông tin này, mọi mục tiêu tiết kiệm đều thiếu mốc so sánh.
Câu thứ hai là biến động: mức tăng hoặc một thông số vượt ngưỡng có khớp với nhu cầu sản xuất, lịch vận hành và tình trạng thiết bị hay không. Biến động chưa được kiểm tra thì chưa nên kết luận là lãng phí hay là sự cố.
Câu thứ ba là kết quả: sau khi điều chỉnh vận hành hoặc đầu tư cải tạo, số liệu trong điều kiện tương đương thay đổi ra sao. Báo cáo phát triển bền vững chỉ vững khi đơn vị vận hành trả lời được ba câu này bằng dữ liệu truy xuất được.
Số tổng cuối tháng chưa chỉ ra việc cần làm
Báo cáo tháng cho biết tổng điện năng hoặc lượng nước đã dùng. Người quản lý còn cần biết mức tăng nằm ở khu vực nào, trong ca nào, và có phù hợp với điều kiện vận hành hay không. Thiếu lớp chi tiết này, cuộc họp dễ dừng ở nhận xét “tháng này cao hơn tháng trước”.
Trong tình huống minh họa, điện năng tại trạm bơm tăng so với kỳ trước. Nguyên nhân có thể là lưu lượng cần cấp tăng, thời gian chạy máy dài hơn, hoặc thiết bị làm việc kém hiệu quả. Đội kỹ thuật phải đối chiếu các dữ liệu này trước khi đề xuất sửa chữa, đổi lịch chạy hoặc kiểm tra cơ khí.
Lượng nước tăng bất thường cũng cần được đặt cạnh nhu cầu sử dụng, trạng thái đồng hồ và tình trạng mạng lưới. Dữ liệu theo thời gian và vị trí giúp khoanh vùng điểm cần kiểm tra. Kết luận về rò rỉ, dùng quá nhu cầu hay sai số đo vẫn phải được xác nhận tại hiện trường.
Giám sát môi trường cần dữ liệu đủ tin để hành động
Với trạm xử lý nước thải, giá trị quan trắc cần đi cùng thời điểm cập nhật, trạng thái kết nối và lịch sử biến động. Một thông số vượt ngưỡng có thể là thay đổi chất lượng dòng vào, bất thường trong vận hành trạm, hoặc gián đoạn thiết bị đo. Người phụ trách cần phân biệt các khả năng này trước khi báo cáo.
Màn hình số liệu phát huy tác dụng khi đội vận hành biết dữ liệu đó đến từ đâu, biết cách kiểm tra, và có quy trình phản ứng: ai tiếp nhận, kiểm tra những gì, ghi nhận kết quả ra sao. Thiếu quy trình, quan trắc chỉ là một bảng số được xem lúc có việc.
Dữ liệu còn giúp đánh giá cơ hội dùng lại tài nguyên, nhưng phải đọc đúng phạm vi của từng dự án. Theo bài viết của Bộ Công Thương, báo cáo phát triển bền vững của chủ đầu tư Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền ghi nhận năm 2023 có 25% lượng nước thải sau xử lý được tái sử dụng để tưới cây và rửa đường. Đây là kết quả của dự án được nêu trong nguồn, không phải mức áp dụng chung cho mọi khu công nghiệp.
Nguồn: Bộ Công Thương · Khu công nghiệp sinh thái: Tăng lợi thế cạnh tranh, hướng tới phát triển bền vữngĐánh giá cải thiện bằng mốc trước và sau
Khi thực hiện một biện pháp tiết kiệm hoặc điều chỉnh vận hành, cần chốt giai đoạn đối chiếu và điều kiện sử dụng. So sánh phải tính đến thời gian hoạt động, lưu lượng, số nhà máy đang sản xuất và các thay đổi hạ tầng khác. Một tháng nắng nóng hơn, hoặc một tuyến mới được đưa vào sử dụng, có thể làm lệch kết quả nếu bị bỏ qua.
Nên chọn ít chỉ số, nhưng chỉ số đó phải đo được và có người theo dõi. Ví dụ: điện năng chiếu sáng theo giờ đèn sáng, điện năng trạm bơm đặt cạnh sản lượng nước, hoặc số lần thông số môi trường vượt ngưỡng kèm hồ sơ xử lý. Chỉ số không gắn với điều kiện vận hành sẽ khó dùng để kết luận.
Phần mềm tập hợp dữ liệu, theo dõi xu hướng và lưu lịch sử. Kết quả cải thiện vẫn đến từ quyết định vận hành, bảo trì và đầu tư dựa trên thông tin đó. VTECHNIC hỗ trợ kết nối dữ liệu điện, nước, nước thải và môi trường trên cùng nền tảng, để doanh nghiệp chọn phân hệ ưu tiên rồi mở rộng theo mục tiêu quản lý.
Xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ giám sát tài nguyên và cải thiện vận hành khu công nghiệp cùng VTECHNIC.
Trao đổi với VTECHNIC
